Baktığınız yerin ortasını bulanık veya karanlık mı görüyorsunuz? Trabzon göz hastalıkları uzmanı Op. Dr. Bahattin Kır, Sarı Nokta Hastalığı (Makula Dejenerasyonu) belirtileri ve türleri hakkında bilgi veriyor.

Gözümüzü bir fotoğraf makinesine benzetecek olursak, retinamız (ağ tabaka) bu makinenin filmidir. Bu filmin tam merkezinde yer alan ve keskin, detaylı görmemizi sağlayan çok küçük, özelleşmiş bölgeye ise “makula” yani halk arasındaki adıyla Sarı Nokta denir. Okumak, araba kullanmak, iğneye iplik geçirmek veya karşımızdaki kişinin yüzünü tanımak gibi detay gerektiren tüm eylemleri bu küçük bölge sayesinde yaparız.

Yaşın ilerlemesiyle birlikte bu bölgedeki hücrelerin hasar görmesi ve işlevini yitirmesi durumuna Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu (Sarı Nokta Hastalığı) adı verilir.

Sarı Nokta Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Sarı nokta hastalığı, tıpkı glokom gibi başlangıçta sinsi ilerleyebilir. En belirgin özelliği merkezi görmenin bozulması, ancak çevresel (periferik) görmenin korunmasıdır. Yani hasta, baktığı nesnenin etrafını görebilirken, tam ortasında bulanık veya karanlık bir leke fark eder.

Günlük hayatta şu belirtilere dikkat edilmelidir:

• Düz çizgilerin (örneğin kapı kenarları, fayans araları veya defter çizgileri) bükülmüş, dalgalı veya kırık görünmesi.
• Okuma sırasında harflerin birbirine girmesi veya kelimelerin ortasındaki harflerin kaybolması.
• İnsanların yüzlerini tanımada zorlanma.
• Renklerin soluklaşması ve görüş kalitesinde genel bir loşluk hissi.
• Baktığınız noktanın tam ortasında giderek büyüyen gri veya siyah bir leke oluşması.

Hastalığın Türleri: Kuru ve Yaş Tip

Sarı nokta hastalığı temel olarak iki farklı şekilde incelenir:

1. Kuru Tip Makula Dejenerasyonu: Hastaların yaklaşık %85-90’ında görülen türdür. Sarı noktada metabolik atıkların (druzler) birikmesiyle oluşur. İlerlemesi genellikle yavaştır ve aylar, hatta yıllar sürebilir.
2. Yaş Tip Makula Dejenerasyonu: Kuru tipe göre daha nadir (%10-15) görülmesine rağmen, ani ve ciddi görme kayıplarının asıl sorumlusudur. Makula altında istenmeyen, anormal ve sızdıran yeni kan damarlarının oluşmasıyla meydana gelir. Bu damarlardan sızan kan ve sıvı, makula dokusunu hızla tahrip eder.

Evde Yapabileceğiniz Basit Bir Test: Amsler Kareli Kağıt Testi

Sarı nokta hastalığının erken belirtilerini fark etmenin en pratik yolu “Amsler Kareli Kağıt” (Amsler Grid) testidir. Kareli bir defter yaprağına benzeyen bu testte, tam ortada bir nokta bulunur.

• Okuma gözlüğünüzü takın ve iyi aydınlatılmış bir odada testi yaklaşık 30-40 cm uzakta tutun.
• Bir gözünüzü kapatarak diğer gözünüzle ortadaki siyah noktaya odaklanın.
• Aynı işlemi diğer gözünüz için de tekrarlayın.
• Eğer çizgilerde dalgalanma, bükülme, kırılma veya eksiklik görüyorsanız, vakit kaybetmeden bir göz hekimine başvurmalısınız.

Tedavi Yaklaşımları ve Korunma Yolları

Sarı nokta hastalığının henüz tamamen ortadan kaldıran (kür sağlayan) kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Ancak erken teşhis sayesinde hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabilir veya durdurulabilir.

Kuru tipte genellikle antioksidan vitamin ve mineral takviyeleri ile ilerleme riski azaltılmaya çalışılır. Yaş tipte ise göz içine uygulanan özel ilaç enjeksiyonları (Anti-VEGF tedavisi) ile anormal damar gelişimi ve sıvı sızıntısı engellenerek görme seviyesi korunmaya çalışılır.

Trabzon göz hastalıkları muayenesi ve retina taramaları alanında hizmet veren Op. Dr. Bahattin Kır, özellikle 50 yaşını aşmış veya ailesinde sarı nokta hastalığı öyküsü bulunan kişilerin her yıl düzenli göz dibi (retina) muayenesi yaptırmasının önemini vurgulamaktadır. Sigara kullanımından uzak durmak, UV korumalı güneş gözlüğü kullanmak ve Akdeniz tipi (yeşil yapraklı sebzeler ve Omega-3 açısından zengin) beslenmek bu hastalıktan korunmada atılabilecek en önemli adımlardır.

Uyarı: Bu sayfa içeriği tıbbi bir tavsiye veya kesin tanı niteliği taşımaz, yalnızca halkı bilinçlendirme amacı güder. Görme merkezinizde herhangi bir değişiklik hissettiğinizde vakit kaybetmeden bir göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.